فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٣٣ - فصل حيات حقتعالى و برخى از ملحقات

القدرة له طىّ، فانّ الحىّ هو الدّرّاك الفعّال.

اذ، توقيتى، علمه بالمعنى المصدرى، الاشياء، مفعوله، من ان تحضرا له‌

تعالى كما سبق انّ علمه تعالى بالاشياء حضورى و بالاضافة الاشراقيّة.

فعلمه، المتعلّق بالمسموعات، يكون سمعا، و علمه المتعلّق بالمبصرات‌

يكون، بصرا، بل قال شيخ الاشراق علمه تعالى يرجع الى بصره لا انّ‌

بصره يرجع الى علمه.

ترجمه و شرح فارسى:

فصل حيات حقتعالى و برخى از ملحقات‌

طبق فرموده مرحوم مصنّف بعد از اينكه اثبات علمو قدرت براى حقتعالى‌

نموديم و مسلّم شد كه عالم و قادر است ديگر اثبات حيات براى او و اينكه موجود

حىّ و زنده‌اى است محتاج بدليل و اقامه برهان نيست زيرا علم و قدرت از شئون‌

حيات است و ممكن نيست موجودى عالم و قادر باشد ولى داراى حيات نباشد فلذا

در تعريف حىّ گفته‌اند:

درّاك « عالم » و فعّال « قادر » مى‌باشد.

و امّا بحث از لواحق حيات:

مقصود از اين بحث مسئله سميع و بصير بودن حقتعالى است.

مرحوم علّامه حلّى « ره » در كشف المراد مى‌فرمايد:

دليل سمعى و اجماع مسلمين هر دو دلالت دارند بر اينكه باريتعالى سميع و

بصير است منتهى كيفيّت اين دو در حقتعالى غير از آن كيفيّتى است كه در ما

مى‌باشد چه آنكه در حقّ ما سمع عبارتست از درك مسموعات از طريق آلت سماع‌

يعنى گوش و بصر درك مبصرات است از راه آلت ديدن يعنى چشم ولى در حقّ‌

حضرتش چنين نيست بلكه سمع در وى اين است كه عالم به مسموعات بوده و آنها

در نزدش حاضر مى‌باشند چنانچه بصر يعنى علم به مبصرات و حضور آنها نزدش.